TEOLOGIA MODLITWY MAŁŻEŃSKIEJ

Pierwszą wspólnotę modlitwy w rodzinie tworzą mąż i żona. Małżeństwo jest specyficzną i niepowtarzalną wspólnotą modlitwy. Nie ma żadnej innej wspólnoty dwojga ludzi tak dalece zjednoczonych ze sobą. Biblia określa to zjednoczenie używając sformułowania: „stają się jednym ciałem” (Rdz 2, 24). Chodzi tu jednak o coś więcej niż tylko o jedność ciała.

To określenie ukazuje małżeństwo jako „wcieloną” komunię osób (communio personarum). Zbawiciel ustanawiający prawo Nowego Przymierza potwierdza tę jedność, mówiąc: „A tak już nie są dwoje, lecz jedno ciało. Co więc Bóg złączył, niech człowiek nie rozdziela” (Mt 19, 6). Mąż i żona zostają zjednoczeni a ich więź zostaje uświęcona tak dalece, że zostaje rzeczywistym obrazem relacji Chrystusa i Kościoła (Ef 5, 21-33; zob. FC 13). Małżonkowie powinni zabiegać o to, aby ta sakramentalna jedność dwojga często stawała się jednością modlitwy (LdR 10). W modlitwie małżeńskiej objawia się bowiem szczególne odniesienie małżonków do każdej z osób Trójcy Świętej. Jezus Chrystus łącząc mężczyznę i kobietę we wspólnotę sakramentalną, tworzy w ten sposób jakby nowe sanktuarium. Jest nim związek, poprzez który i w którym Chrystus chce składać Ojcu swoje synowskie uwielbienie i przebłaganie. Nie jest to modlitwa dwóch przypadkowo zebranych osób, ale jest ona zakorzeniona w sakramencie małżeństwa, przez który Syn Boży uświęcił ich związek i jest w szczególny sposób między nimi obecny. Modlitwa małżonków opiera się na wierze w Chrystusa, który jest drogą do Ojca. Jezus Chrystus, dzięki sakramentowi małżeństwa, włącza małżonków w swoją synowską modlitwę. Mąż i żona, jako dwoje dzieci Bożych, łączą się w duchu Syna Bożego, który w ich sercach wzbudza modlitwę „Abba, Ojcze” (zob. Rz 8, 15; Ga 4, 6). Na wzór Jezusa Chrystusa, w Duchu Świętym, zgodnie jednymi ustami wielbiąc Boga Ojca (Rz 15, 6), małżonkowie mogą wołać: Abba, Tato, bądź uwielbiony w naszym życiu i błogosław Twoim dzieciom, na naszej wspólnej drodze życia małżeńskiego i rodzinnego. Jednocześnie Ojciec przyjmuje ich modlitwę jako płynącą z ich miłości, uświęconej i przeobrażonej przez miłość Jego Syna. Małżonkowie przychodzą na modlitwę w duchu dziecięctwa Bożego, zjednoczeni sakramentalnie, pragnąc jeszcze głębszego zjednoczenia serc. W relacji do Boga Ojca zawsze stają jako jedność, nosząc w sercu współmałżonka, którego każde z nich otrzymało pod opiekę. Miłe Bogu jest to, że z małej komórki Kościoła domowego tryska modlitwa.  

Ks. dr Sławoimir Ałaszewski


Rozwinięcie myśli o modlitwie małżeńskiej

KS. SŁAWOMIR AŁASZEWSKI

 

MODLITWA MAŁŻEŃSKA W UJĘCIU TEOLOGICZNYM
I NA PODSTAWIE BADAŃ EMPIRYCZNYCH

Jednym z podstawowych przejawów życia Kościoła, również Kościoła domowego jest modlitwa. Można powiedzieć, że nie ma Kościoła Chrystusowego bez modlitwy. Dotyczy to również Kościoła, który gromadzi się w domu. Rodzina jest Kościołem domowym między innymi dlatego, że jest wspólnotą modlitwy. Modlitwa jest przejawem realizacji kapłańskiej, kultycznej funkcji Kościoła. Chrystus udziela wszystkim członkom swojego Ciała władzy realizowania tego kultu, który On sam określał jako oddawanie czci Ojcu w Duchu i prawdzie (J 4, 23)[1].

W dzisiejszych społeczeństwach świata zachodniego prawda o duchowej płaszczyźnie życia rodzinnego jest często zapominana, a czasem wręcz świadomie lekceważona. Warto więc podjąć refleksję związaną z modlitwą jako nieodzowną częścią życia chrześcijańskiej rodziny. Rodzina jest wspólnotą modlitwy ponieważ jest małą wspólnotą Kościoła. Potrzeba, aby rodzina urzeczywistniała się jako Kościół, gromadząc się na modlitwie małżeńskiej i rodzinnej. Wspólnota Kościoła domowego zbiera się na modlitwie wokół Jezusa Chrystusa, który zapewnił, że gdzie są dwaj albo trzej zebrani w imię Jego, tam On jest pośród nich (Mt 18, 20). Klemens Aleksandryjski, odnosząc to zdanie do życia rodzinnego, uważał, że „dwoje” to małżeństwo, natomiast „trzech” to kobieta, mężczyzna i dziecko[2]. Jezus Chrystus zapewniał też o skuteczności takiej modlitwy mówiąc: „jeśli dwaj z was na ziemi zgodnie o coś prosić będą, to wszystkiego użyczy im mój Ojciec” (Mt 18, 19)[3].

Pierwszą wspólnotę modlitwy w rodzinie tworzą mąż i żona. Modlitwa małżonków jest rdzeniem modlitwy rodzinnej. W dzisiejszym laicyzującym się świecie warto coraz bardziej odkrywać duchową rzeczywistości życia małżeńskiego. Taka refleksja może być odpowiedzią na poszukiwanie głębokiej bliskości między mężem i żoną. Duchową głębią tej bliskości jest odniesienie małżonków do każdej z osób Trójcy Świętej. To wspólne odniesienie małżonków do Trójjedynego Boga jest zakotwiczone w sakramencie małżeństwa. Modlitwa małżonków do Boga nie jest tylko jakąś dodatkową pobożną praktyką, ale celebracją sakramentu małżeństwa. Staje się przez to witalnym źródłem życia całej rodziny. Przeprowadzone badania ankietowe pokazują skalę praktykowania modlitwy małżeńskiej  oraz mogą stać się formą ukazania bogactwa tego doświadczenia.

Małżeństwo jest specyficzną i niepowtarzalną wspólnotą modlitwy. Nie ma żadnej innej wspólnoty dwojga ludzi tak dalece zjednoczonych ze sobą. Biblia określa to zjednoczenie używając sformułowania: „stają się jednym ciałem” (Rdz 2, 24). Chodzi tu jednak o coś więcej niż tylko o jedność ciała. To określenie ukazuje małżeństwo jako „wcieloną” komunię osób (communio personarum)[4]. Zbawiciel ustanawiający prawo Nowego Przymierza potwierdza tę jedność, mówiąc: „A tak już nie są dwoje, lecz jedno ciało. Co więc Bóg złączył, niech człowiek nie rozdziela” (Mt 19, 6). Mąż i żona zostają zjednoczeni a ich więź zostaje uświęcona tak dalece, że zostaje rzeczywistym obrazem relacji Chrystusa i Kościoła (Ef 5, 21-33)[5]. Małżonkowie powinni zabiegać o to, aby ta sakramentalna jedność dwojga często stawała się jednością modlitwy[6]. W modlitwie małżeńskiej objawia się bowiem szczególne odniesienie małżonków do każdej z osób Trójcy Świętej.

 

I. MODLĄCY SIĘ MAŁŻONKOWIE W ODNIESIENIU DO OSÓB TRÓJCY ŚWIĘTEJ

Jezus Chrystus łącząc mężczyznę i kobietę we wspólnotę sakramentalną, tworzy w ten sposób jakby nowe sanktuarium. Jest nim związek, poprzez który i w którym Chrystus chce składać Ojcu swoje synowskie uwielbienie i przebłaganie[7]. Nie jest to modlitwa dwóch przypadkowo zebranych osób, ale jest ona zakorzeniona w sakramencie małżeństwa, przez który Syn Boży uświęcił ich związek i jest w szczególny sposób między nimi obecny. Modlitwa małżonków opiera się na wierze w Chrystusa, który jest drogą do Ojca. Jezus Chrystus, dzięki sakramentowi małżeństwa, włącza małżonków w swoją synowską modlitwę. Mąż i żona, jako dwoje dzieci Bożych, łączą się w duchu Syna Bożego, który w ich sercach wzbudza modlitwę „Abba, Ojcze” (zob. Rz 8, 15; Ga 4, 6). Na wzór Jezusa Chrystusa, w Duchu Świętym, zgodnie jednymi ustami wielbiąc Boga Ojca (Rz 15, 6), małżonkowie mogą wołać: Abba, Tato, bądź uwielbiony w naszym życiu i błogosław Twoim dzieciom, na naszej wspólnej drodze życia małżeńskiego i rodzinnego. Jednocześnie Ojciec przyjmuje ich modlitwę jako płynącą z ich miłości, uświęconej i przeobrażonej przez miłość Jego Syna. Małżonkowie przychodzą na modlitwę w duchu dziecięctwa Bożego, zjednoczeni sakramentalnie, pragnąc jeszcze głębszego zjednoczenia serc. W relacji do Boga Ojca zawsze stają jako jedność, nosząc w sercu współmałżonka, którego każde z nich otrzymało pod opiekę. Miłe Bogu jest to, że z małej komórki Kościoła domowego tryska modlitwa[8].

W sakramencie małżeństwa mąż i żona zostali przez Boga złączeni ze sobą na poziomie duchowym, w głębi ich jestestwa. Nie jest to jedność tylko na poziomie odczuć czy uczuć, ale także na poziomie duchowej głębi istoty ludzkiej[9]. Modlitwa małżeńska jest wyrazem tej duchowej bliskości. Małżonkowie swoją jedność urzeczywistniają na poziomie wzajemnej relacji osób poprzez siły pochodzące od ducha, ostatecznie można powiedzieć od Ducha Świętego[10]. Z tej jedności, którą w sakramencie małżeństwa czyni Duch Święty, i ciągle chce czynić w życiu małżeńskim, wynika zadanie, a jednocześnie przywilej, wspólnej modlitwy męża i żony. Modlitwa małżonków jest zaproszeniem Ducha Świętego do ich małżeńskiego i rodzinnego życia. Powinno towarzyszyć tej modlitwie przekonanie, że „Duch daje życie, ciało na nic się nie przyda” (J 6, 63). Duch Święty jest Duchem ożywiającym miłość, umacniającym doświadczenie jedności, pozwalającym rozpoznać wolę Bożą dotyczącą życia małżeńskiego i rodzinnego. W Duchu Świętym małżonkowie zostają włączeni w modlitwę Jezusa Chrystusa, aby wielbić i chwalić Boga, słuchać Go i prosić o łaskę coraz głębszego przeżywania sakramentu małżeństwa[11].

W życiu małżeńskim są rzeczywistości, których małżonkowie powinni podejmować się razem, angażując się w nie fizycznie, psychicznie, emocjonalnie i duchowo[12]. Należy do nich niewątpliwie również modlitwa. Dla pełnego wymiaru zjednoczenia w modlitwie koniecznym jest, aby dokonywała się ona nie tylko w wymiarze ducha, ale również w fizycznej bliskości małżonków. Dzięki temu modlitwa małżonków jest widoczną dla oczu manifestacją tego, że małżeństwo sakramentalne jest nie tylko wzajemnym oddaniem się mężczyzny i kobiety, ale ich wspólnym poświęceniem się Chrystusowi. Chrystus oddaje cześć Ojcu i wraz z małżonkami i przez nich wstawia się za światem i działa przez małżonków, zbawiając świat[13]. Kiedy małżonkowie podejmują wspólną modlitwę małżeńską potwierdzają sobie i Bogu, że ich duchowa jedność jest uczyniona przez Boga i od Niego jest zależna[14].

 

II. MODLITWA MAŁŻEŃSKA CELEBRACJĄ SAKRAMENTU MAŁŻEŃSTWA

Modlitwa małżeńska jest jednym z istotnych sposobów celebracji sakramentalnego małżeństwa. Ona nie jest dodatkiem do wspólnego życia. We wspólnej modlitwie męża i żony urzeczywistnia się sakramentalne życie małżonków. Małżonkowie modląc się wspólnie, powtarzają sobie i Bogu sakramentalne „tak”[15]. Dzieje się to symbolicznie przez sam fakt modlitwy, a czasem dokonuje się to w sposób dosłowny, kiedy małżonkowie w trakcie modlitwy wypowiadają słowa przysięgi małżeńskiej. Modlitwa małżeńska jest kluczem do wielkiego bogactwa sakramentu małżeństwa. Rzeczywistość sakramentalna, w której uczestniczą małżonkowie, jest skarbnicą Bożych darów, które małżonkowie dzięki modlitwie wydobywają, aby stały się ich udziałem[16]. Modlitwa jest podstawowym sposobem stałej współpracy małżeństwa z Bogiem i jest ważnym znakiem potwierdzającym otwartość na łaskę nadprzyrodzoną wnikającą do wszystkich dziedzin życia[17].

Modlitwa małżeńska powinna być wspólnym wsłuchiwaniem się w głos Chrystusa. Ma ona powodować lepsze zrozumienie myśli, uczuć i pragnień Zbawiciela, aby utożsamiając się z nimi, wspólnie wyrazić je Bogu. Modlitwa ma powodować włączenie się małżonków w zbawcze działanie Jezusa Chrystusa w Duchu Świętym. Jest to związane z ważnym rysem modlitwy małżeńskiej, jakim jest wspólne poszukiwanie woli Bożej[18]. Małżonkowie są zaproszeni, aby wspólnie słuchać tego, co mówi Bóg[19]. W ten sposób modlitwa staje się ciągłym oddaniem się Bogu do dyspozycji. On chce prowadzić przez życie tych, którzy Jemu się powierzają. Powierzenie swojego życia Bogu oznacza wyrzeczenie się dysponowania sobą i wyzbycie się poczucia własności w stosunku do siebie samego. Oznacza to zdanie się na wolę miłującego Boga i pozostawienie do Jego dyspozycji swojego ciała, rozumu, serca, woli i całego życia, aby dysponował człowiekiem według własnego upodobania[20].

Gotowość na pełnienie woli Bożej jest istotą życia z Bogiem każdego człowieka, ale w małżeństwie istnieje potrzeba wspólnego poszukiwania woli Bożej w odniesieniu do spraw związanych z całą rodziną. Małżonkowie, którzy otrzymali od Boga odpowiedzialność za losy ich rodziny, powinni wspólnie zawierzać się Jego prowadzeniu i na modlitwie czerpać natchnienia dotyczące decyzji osobistych i rodzinnych. Jan Paweł II uważał, że modlitwa w rodzinie, a szczególnie w małżeństwie, jest wręcz „gwarancją  jedności w stylu życia zgodnym z wolą Boga”[21]. Znaczną pomocą w odczytywaniu woli Bożej jest czytanie i rozważanie Pisma Świętego. Znajomość Chrystusa, tego Kim był i Kim nadal jest, pozwala patrzeć na całe życie małżeńskie i rodzinne w świetle Ewangelii[22].

W modlitwie małżeńskiej wyraża się i pogłębia miłość między mężem a żoną, której Chrystus nadaje wymiar nadprzyrodzony. Ich miłość, budowana w ciągu dotychczasowego życia, niedoskonała i chwiejna, w momencie sakramentu małżeństwa otrzymuje „zaczyn miłości doskonałej Chrystusa ku Ojcu”[23]. Ta przebóstwiona miłość domaga się codziennego pokarmu. Pokarmem tej miłości jest wzmacnianie komunii z Bogiem. Modlitwa małżonków to hołd miłości małżeńskiej oddany miłości Boga, który pierwszy umiłował (1 J 4, 19). Wspólna modlitwa męża i żony każdorazowo otwiera na przyjęcie łaski sakramentu małżeństwa[24]. Budzi świadomość, że miłować tak jak On, można tylko w Nim. W czasie modlitwy małżonkowie odkrywają siebie jako oblubieńców włączonych w miłość Chrystusa. To co ślubowali, miłość, wierność i uczciwość małżeńską oraz że się nie opuszczą aż do śmierci, możliwe jest do zrealizowania tylko w wymiarach pięknej miłości, której można nauczyć się tylko przez modlitwę. Miłość ta bowiem jest zawsze jakimś wewnętrznym ukryciem z Chrystusem w Bogu i tam może działać Ducha Święty, źródło pięknej miłości. On też rozlewa tę miłość w sercach oblubieńców (LdR 10).

 

III. MODLITWA MAŁŻEŃSKA WITALNYM ŹRÓDŁEM ŻYCIA CAŁEJ RODZINY

Można powiedzieć, że małżeństwo jest dla rodziny tym, czym serce dla ciała. W konsekwencji modlitwa małżeńska jest witalnym centrum rodziny i modlitwy rodzinnej, jest jej trwałym fundamentem. Modlitwa rodzinna wynika z modlitwy małżeńskiej i jest jej owocem[25]. Kiedy do małżonków dołączają dzieci przeradza się ona w modlitwę rodzinną, zawsze jednak rdzeniem i ośrodkiem modlitwy w rodzinie powinna być modlitwa małżonków, rodziców[26]. Modlitwa gromadząca rodzinę na spotkaniu z Bogiem jest już nie tylko znakiem łączności z Kościołem Chrystusowym, ale doświadczeniem wspólnoty Kościoła w gronie rodziny. Jest zewnętrznie widocznym, świętym zwołaniem w imię Pana. Mianem Kościoła domowego jest już określane samo małżeństwo chrześcijańskie. W konsekwencji modlitwę małżeńską można traktować jako modlitwę Kościoła, który gromadzi się w domu. We wspólnocie poszerzonej o dzieci modlitwa ta jest pełniejszym doświadczeniem bogactwa Kościoła. Rodzi się na niej autentyczne „my”, które przekracza nawet granice czasu (LdR 10). Modlitwa jest najwyższym sposobem potwierdzenia tego, że rodzina została obdarowana przez Boga w sposób bezinteresowny i jest też wyrażeniem dziękczynienia za to obdarowanie[27]. Modlitwa rodzinna jest podstawowym potwierdzeniem a zarazem umocnieniem podmiotowości rodziny. W modlitwie objawia się nadprzyrodzony, zbawczy wymiar rodziny. Modlitwa służy też ugruntowaniu duchowej spoistości rodziny, przyczyniając się do tego, że rodzina staje się silna Bogiem (LdR 4).

 

IV. MODLITWA MAŁŻEŃSKA NA PODSTAWIE BADAŃ EMPIRYCZNYCH

Dla zobrazowania bogactwa doświadczenia modlitwy małżeńskiej przytoczone zostaną wyniki badań ankietowych przeprowadzonych w różnych miejscowościach Diecezji Pelplińskiej w roku 2009. Celem badań było poznanie skali praktyki modlitwy małżeńskiej wśród osób, które nie należą do żadnej grupy formacyjnej oraz należących do Domowego Kościoła.

 Kwestionariusz ankiety kierowany był do małżonków żyjących w sakramentalnym związku małżeńskim i posiadających co najmniej jedno dziecko we wczesnym wieku szkolnym (6-13 lat). Kwestionariusz rozprowadzano wśród małżonków, którzy nie należą do żadnej grupy formacyjnej (NGF), oraz wśród osób należących do ruchu Domowy Kościół (NDK). Respondentów poproszono, aby każdy z małżonków oddzielnie wypełnił swój kwestionariusz ankiety. W różnych częściach Diecezji Pelplińskiej rozprowadzono 1100 ankiet, z czego do autora badań wróciły 403 ankiety. Do dalszej analizy zakwalifikowano 356 ankiet (178 małżeństw), w tym 216 ankiet wypełnionych przez małżonków nie należących do żadnej grupy formacyjnej i 140 ankiet wypełnionych przez małżonków należących do ruchu Domowy Kościół. Odrzucono ankiety osób, których współmałżonek nie zdecydował się udzielić odpowiedzi, oraz ankiety małżonków należących do innych niż Domowy Kościół grup formacyjnych. Osoby, które wypełniły ankietę a nie należą do Domowego Kościoła okazały się katolikami regularnie uczestniczącymi w niedzielnej  Mszy św. W związku z tym badania ukazały różnicę w praktykowaniu modlitwy małżeńskiej między osobami regularnie praktykującymi a należącymi do Domowego Kościoła.

Spośród respondentów 23,1% żyje w sakramentalnym związku małżeńskim nie więcej niż 10 lat, 61,4% badanych małżonków jest połączona węzłem małżeńskim między 11 a 20 lat, natomiast 15,9% ankietowanych osób staż małżeński wynosi między 21 a 31 lat. Dla 49,7% badanych małżonków środowiskiem zamieszkania jest wieś, dla 19,1% respondentów miasto do 20 tysięcy mieszkańców, natomiast 31,2% badanych mieszka w mieście liczącym powyżej 20 tysięcy mieszkańców. 27,5% respondentów posiada wykształcenie zasadnicze zawodowe lub niższe, 32,3% wykształcenie średnie a 40,2% wykształcenie wyższe.

Wyniki ankiety ukazują, że codzienne praktykowanie wspólnej modlitwy męża i żony bez dzieci zadeklarowało 11,5% ankietowanych małżonków. Takiej odpowiedzi udzieliło zaledwie 5,6% osób z grupy nienależących do żadnej grupy formacyjnej (dalej – NGF) i 20,7% badanych z grupy należących do Domowego Kościoła (dalej –  NDK). Sumując procent tych, którzy modlą się ze współmałżonkiem codziennie i tych, którzy robią to kilka razy w tygodniu, okazuje się, że w miarę regularną modlitwę małżeńską zadeklarowało 28,6% respondentów. Udzielone odpowiedzi znacząco różnicuje przynależność do Domowego Kościoła. Codzienną lub kilkakrotną w ciągu tygodnia modlitwę męża i żony, bez dzieci, zadeklarowało 16,7% osób z grupy NGF i 47,1% badanych z grupy NDK.

9,6% małżonków zadeklarowało, że modlą się z współmałżonkiem bez dzieci kilka razy w miesiącu. Taką deklarację złożyło 4,2% badanych z grupy NGF i 17,9% respondentów z grupy NDK. Sumując tych, którzy deklarują codzienną, kilkakrotną w ciągu tygodnia i kilkakrotną w ciągu miesiąca modlitwę ze współmałżonkiem, widać, że modlitwa małżeńska, co najmniej kilka razy w miesiącu, pojawia się u 44,1% więcej osób, które należą do ruchu Domowy Kościół (65,0%) niż wśród tych, którzy nie należą do żadnej grupy formacyjnej (20,9%).

Okazjonalnie praktykowaną modlitwę małżeńską zadeklarowało 31,7% badanych małżonków (NGF – 35,3%; NDK – 26,4%). Aż 20,2% ankietowanych małżonków przyznało, że nigdy w ich małżeństwie nie pojawia się wspólna modlitwa męża i żony bez dzieci. Znacznie częściej taka sytuacja pojawia się w grupie NGF (30,4%) niż w grupie NDK (4,3%). Uchyliło się od odpowiedzi 9,8% respondentów (NGF – 13,4%; NDK – 4,3%).

Ankietowanych małżonków zapytano również o to, co jest dla nich najcenniejsze w modlitwie ze współmałżonkiem. Odpowiedzi na to pytanie otwarte udzieliło 119 osób, co stanowi 33,4% respondentów. Ogromna większość odpowiedzi dotyczyła doświadczenia jedności małżeńskiej związanej ze wspólnym spotkaniem z Bogiem. Duża grupa ankietowanych małżonków (43 osoby) wyraziła przekonanie, że najcenniejszy w modlitwie małżeńskiej jest dla nich sam fakt wspólnego spotkania Bogiem. Małżonkowie cenią sobie radość wspólnego klęczenia przed Bogiem i wspólnie przeżyty czas w obecności Boga[28]. Modlitwa ze współmałżonkiem jest doświadczeniem tego, że Bóg jest obecny tam, gdzie dwaj albo trzej gromadzą się w Jego imię. Respondenci deklarują, że modlitwa małżeńska to dla nich duchowa jedność i łączność z Bogiem. Respondenci za cenne uważają to, że w czasie modlitwy oboje otwierają się na Boga, który jest pośród nich[29]. Jako wartościowe zostało uznane również to, że modlitwa ze współmałżonkiem stanowi wspólne wyznanie wiary.

W odpowiedziach dużej liczby respondentów (37 osób) pojawiło się przekonanie, że najcenniejsza w modlitewnym spotkaniu męża i żony jest możliwość wypowiadania modlitw na głos. Powoduje to, że małżonkowie wspólnie proszą Boga w tych samych intencjach. Ankietowani małżonkowie cenią sobie możliwość głośnego wypowiadania przez każdego z nich intencji, które odnoszą się do ich codziennego życia[30]. Ich modlitwa ma formę dziękczynienia za wspólne życie małżeńskie, całą rodzinę i prośby o dalszą opiekę[31]. Modlitwa przybiera również charakter zawierzenia[32] i uwielbienia[33]. Dla niektórych małżonków we wspólnej modlitwie najważniejsza jest wzajemna radość w dzieleniu się słowem Bożym, wspólne oddanie się Jezusowi oraz poznanie Jego woli przez czytanie Pisma Świętego. Kilka badanych osób podkreśliło, że najcenniejsze w modlitwie małżeńskiej jest dla nich to, iż słyszą, jakie intencje wobec Boga wypowiada ich współmałżonek. Dzięki temu ma miejsce ukazanie współmałżonkowi własnych pragnień i możliwa jest wspólna modlitwa za siebie[34]. Dzięki takiej otwartości modlitwa jest jednym ze sposobów małżeńskiego dzielenia się problemami i wyznaniami[35].

Odpowiedzi znacznej grupy badanych osób (36 osób) świadczą o przekonaniu respondentów, że wspólna modlitwa męża i żony sprzyja jedności i miłości małżeńskiej. Wielu małżonków odpowiedziało, że najcenniejsze w modlitwie małżeńskiej jest odczuwanie jedności małżeńskiej i  poczucie bliskości ze współmałżonkiem. Modlitwa małżeńska jawi się jako doświadczenie i budowanie zgodności, więzi i wspólnoty między małżonkami[36]. Dla niektórych małżonków modlitwa jest przejawem troski o współmałżonka oraz stanowi okazję do pogłębienia wzajemnego zaufania. Cenne w modlitwie małżeńskiej jest doświadczenie wspólnoty myśli, dążeń, celów i priorytetów[37]. Modlitwa małżeńska umożliwia stanięcie razem w prawdzie i powoduje wspólny rozwój. Wielu małżonków w swoich odpowiedziach doświadczenie jedności małżeńskiej łączy z otwartością na Boga[38], co umożliwia stworzenie prawdziwej wspólnoty przed Bogiem.

Najcenniejsze dla respondentów w modlitwie małżeńskiej jest również to, że daje ona poczucie łaski sakramentu małżeństwa, powoduje uświęcenie małżeństwa i sprasza na małżeństwo błogosławieństwo Boże. Małżonkowie dzięki modlitwie małżeńskiej doświadczają pojednania na wspólnej drodze ku zbawieniu. Dla niektórych badanych małżonków najcenniejsza w doświadczeniu modlitwy ze współmałżonkiem jest wewnętrzna radość z tego, że Bóg się uśmiecha, gdy widzi wspólnie modlących się małżonków[39].

Wyniki badań dotyczące doświadczenia modlitwy męża i żony ukazują, że małżonkowie praktykujący tego typu modlitwę cenią w niej wiele różnych wymiarów. Widoczny jest fakt, że wspólne spotkanie męża i żony z Bogiem ma nie tylko wymiar religijny, ale jest przeżywaniem bliskości małżeńskiej. Takie doświadczenie niewątpliwie musi emanować poza małżeństwo na całą rodzinę. Sformułowania małżonków dotyczące ich wspólnej modlitwy są egzemplifikacją teoretycznych założeń teologicznych. Odpowiedzi respondentów ukazują, że modlitwa małżeńska jest rzeczywiście doświadczeniem jedności w Duchu Świętym i wspólnego podążania za Zbawicielem jako dzieci jednego Ojca.

Świadomość pozytywnego wpływu modlitwy na relacje małżeńskie powinna być mobilizacją dla propagowania tej praktyki. Wyniki badań ukazują, że codzienne przeżywanie wspólnej modlitwy męża i żony zadeklarowało zaledwie 11,5% badanych małżonków (NGF – 5,6%; NDK – 20,7%; zob. tab. 59), natomiast deklarację praktykowania jej kilka razy w tygodniu złożyło 17,1% ankietowanych osób (NGF – 11,1%; NDK – 26,4%). Tak nieznaczny procent praktykujący regularnie modlitwę małżeńską jest dużym wyzwaniem zarówno dla duszpasterstwa zwyczajnego, jak i dla ruchu Domowy Kościół. Dobrze ugruntowany teologicznie i poparty przykładami z życia temat modlitwy małżeńskiej powinien pojawiać się w przygotowaniu narzeczonych do przyjęcia sakramentu małżeństwa oraz w homiliach niedzielnych, szczególnie kiedy liturgia słowa porusza temat modlitwy lub temat małżeństwa. W czasie różnego typu rekolekcji małżonkowie, którzy regularnie modlą się razem, powinni dzielić się swoim doświadczeniem jedności duchowej. Świadectwo modlitwy małżeńskiej powinni dawać, w czasie rozmów z wiernymi, doradcy życia rodzinnego posługujący w poradniach rodzinnych.

*

            Sakrament małżeństwa powoduje, że modlitwa żony i męża jest rzeczywistością wyjątkową, trudną do porównania z modlitwą innych dwóch osób. Chrystus przez małżeństwo sakramentalne tworzy z mężczyzny i kobiety jedność przeżywaną przez nich na wszystkich płaszczyznach życia. Sakrament małżeństwa powoduje nieustanną obecność między żoną i mężem Zbawiciela, który oddaje cześć Bogu Ojcu w Duchu Świętym. Modlitwa małżonków jest włączeniem się w tę modlitwę Jezusa Chrystusa, jest oddaniem chwały Bogu Ojcu w miłości Ducha Świętego. Jest ona też czynnikiem jednoczącym męża i żonę w ich wspólnej wędrówce do domu Ojca.   


ROCZNIKI TEOLOGICZNE

Tom LXI, zeszyt 6 − 2014, s. 125-138


 

Ks. dr SŁAWOMIR AŁASZEWSKI − wykładowca WSD w Pelplinie oraz Podyplomowego Studium Teologii w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu; więcej: http://www.rodzinydiecezjipelplinskiej.pl/napisz-do-nas

[1] Jan Paweł II. Uczestnictwo świeckich w kapłaństwie Chrystusowym. Rzym 15.12.1993. OsRomPol 15:1994 nr 2 s. 48.

[2] Zob. Klemens Aleksandryjski. Kobierce zapisków filozoficznych dotyczących prawdziwej wiedzy. T. 1. Warszawa 1994 s. 267-268.

[3] Zob. Z. Zarembski. Modlitwa w życiu rodziny w świetle adhortacji „Familiaris consortio”. „Ateneum Kapłańskie” 148:2007 nr 588 s. 267-277.

[4] Jan Paweł II. Znaczenie pierwotnej jedności mężczyzny i kobiety (II) s. 37: „Ta jedność poprzez ciało («i będą oboje jednym ciałem») posiada wieloraki wymiar: wymiar etyczny, który zostaje potwierdzony przez odpowiedź Chrystusa daną faryzeuszom (zob. Mt 19; por. także Mk 10), a także wymiar sakramentalny, ściśle teologiczny, co potwierdzają słowa św. Pawła z Listu do Efezjan (zob. Ef 5, 29-32), które odnoszą się także do tradycji proroków (Ozeasz, Izajasz, Ezechiel). Jest tak dlatego, ponieważ ta jedność, która się urzeczywistnia poprzez ciało, wskazuje od początku nie tylko na «ciało», lecz także na «wcieloną» wspólnotę osób — communio personarum – i tej wspólnoty od początku się domaga”. Określenie „jedno ciało” dotyczy również relacji przymierza zawartego między małżonkami. Zob. Jan Paweł II. Cudzołóstwo – zafałszowaniem znaku i zerwaniem osobistego przymierza. Rzym 27.08.1980. W: Katechezy Ojca Świętego Jana Pawła II. Teologia małżeństwa. Kraków 1999s. 128.

[5] Zob. Jan Paweł II. Adhortacja apostolska Familiaris consortio o zadaniach rodziny chrześcijańskiej w świecie współczesnym. 22.11.1981 nr 13.

[6] Jan Paweł II. List do rodzin Gratissimam sane z okazji Roku Rodziny. 02.02.1994 nr 10. [Dalej skrót: LdR].

[7] Modlitwa małżonków. Kraków 1999 s. 9.

[8] P. Descouvemont. Przewodnik po trudnościach życia małżeńskiego. Kraków 2000 s. 108.

[9] Dlatego trudności pochodzące z innych poziomów osobowości ludzkiej, rozumu czy uczuć, nie sięgają tej głębi i tym samym nie tłumaczą rezygnacji ze wspólnej modlitwy. Modlitwa małżonków s. 11-12.

[10] Jan Paweł II. Dar czci wobec tego co święte. Rzym 14.11.1984. W: Katechezy Ojca Świętego Jana Pawła II. Teologia małżeństwa. Kraków 1999s. 428: „Odpowiada to powołaniu człowieka do małżeństwa. Ci «dwoje», którzy wedle najpierwotniejszego wyrażenia Biblii mają «być jednym ciałem» (Rdz 2, 24), nie mają w inny sposób urzeczywistnić tej jedności na właściwym dla siebie poziomie osób (communio personarum), jak tylko poprzez siły pochodzące od ducha: w ostatecznej analizie – od Ducha Świętego, który oczyszcza, ożywia, umacnia i doskonali siły ducha ludzkiego. «Duch daje życie, ciało na nic się nie przyda» (por. J 6, 63)”.

[11] Zob. Modlitwa małżonków. Domowy Kościół. Listy do wspólnot rodzinnych. Kraków 1976 nr 2. Wydanie zebrane. Kraków 2003 t. 2 s. 5.

[12] M. Guzewicz. Małżeństwo – tajemnica wielka. Rozważania o małżeństwie na podstawie wybranych fragmentów Pisma Świętego. Poznań 2005 s. 47.

[13] Wawrzyszkiewicz S. Małżeństwo drogą świętości. Duchowość małżeńska w doświadczeniu Equipes Notre Dame. Kraków 2005 s. 84.

[14] Guzewicz, jw. s. 47: „W małżeństwie, szczególnie właśnie w sferze modlitwy, nie ma osób pojedynczych, jest coś jednolitego, scalonego przez Boga w sposób trudny po ludzku do wytłumaczenia. […] Małżonkowie klękają obok siebie i jako ten «duchowy organizm» potwierdzają sobie i Bogu, że taki sposób ich życia (w duchowej jedności małżeńskiej) jest całkowicie od Stwórcy zależny”.

[15] Wawrzyszkiewicz, jw. s. 84.

[16] Modlitwa małżonków s. 21.

[17] Guzewicz, jw. s. 47.

[18] Domowy Kościół. I rok pracy. Konspekty spotkań. Materiały studyjne. Krościenko 2006 s. 33.

[19] Modlitwa małżonków s. 9: „Modlitwa jest uprzywilejowanym sposobem konkretyzowania w aktualnej chwili naszego sakramentu małżeństwa. Stajemy przed Panem razem i jako małżeństwo oddajemy się do Jego dyspozycji, prosimy o łaskę, wypełnienie Jego woli, dotyczącej naszego małżeństwa. […] Duch Święty tchnie na jedno z nas, a raz na drugie. Wówczas stajemy się światłem dla współmałżonka”.

[20] Namiot spotkania. Domowy Kościół. Listy do wspólnot rodzinnych. Kraków 1976 nr 3. Wydanie zebrane. Kraków 2003 t. 1 s. 117-118.

[21] Jan Paweł II. Uczyńcie z waszej rodziny kartę Ewangelii. Przesłanie Ojca Świętego Jana Pawła II na IV Światowe Spotkanie Rodzin w Manili. Manila 25.01.2003. OsRomPol 24:2003 nr 3 s. 13-14s. 14.

[22] Jan Paweł II. Ecclesia in Europa. Posynodalna adhortacja apostolska o Jezusie Chrystusie, który żyje w Kościele, jako źródło nadziei dla Europy. 28.06.2003 nr 78.

[23] Modlitwa małżonków s. 12.

[24] Domowy Kościół. I rok pracy. Konspekty spotkań s. 32.

[25] Wawrzyszkiewicz, jw. s. 87.

[26] Modlitwa małżonków s. 3-4.

[27] J. Bajda. Rodzina miejscem Boga i człowieka. Wokół zagadnienia integralnego powołania rodziny. Łomianki 2005 s. 78.

[28] Najcenniejsze w modlitwie małżeńskiej jest: „wspólne trwanie przed Bogiem”, „wspólne trwanie na modlitwie”, „wzajemne przebywanie z Bogiem”, „wspólne spotkanie z Jezusem”.

[29] Najcenniejsze w modlitwie małżeńskiej jest: „to, że razem możemy się otworzyć na Boga, który jest pośród nas”, „my dwoje otwieramy się na Boga”.

[30] Najcenniejsze w modlitwie małżeńskiej jest: „ogarnięcie modlitwą naszych wspólnych spraw i potrzeb”, „możliwość głośnego wypowiedzenia naszych wspólnych intencji”, „to, że klęczymy razem i jak jedno powtarzamy na głos tę samą modlitwę”.

[31] Najcenniejsze w modlitwie małżeńskiej jest: „wspólne dziękczynienie za to, że jesteśmy razem i prośba o dalszą opiekę dla nas i naszej rodziny”, „dziękczynienie za naszą rodzinę i siebie nawzajem”.

[32] Najcenniejsze w modlitwie małżeńskiej jest: „wspólne oddanie naszych spraw Bogu”, „ogarnięcie modlitwą naszych wspólnych spraw i potrzeb”.

[33] Najcenniejsze w modlitwie małżeńskiej jest: „że możemy razem wielbić Boga”.

[34] Jedna z żon napisała: „najcenniejsze jest dla mnie to, co mąż mówi do Boga o nas, o naszych relacjach, słabych i mocnych stronach”, natomiast jeden z mężów, napisał, że najcenniejsze jest: „wypowiadanie próśb i podziękowań przez żonę”.

[35] Najcenniejsze w modlitwie małżeńskiej jest: „dzielenie się problemami, wyznaniami”, „rozumienie, nasza jedność z Jezusem”. Jeden z respondentów napisał: „my dwoje otwieramy się przed Bogiem, dzięki temu lepiej się rozumiemy”.

[36] Modlitwa męża i żony to: „odbudowa i umacnianie małżeństwa”, dla kogoś innego to: „umocnienie w postawie wierności, rozpalenie miłości, doświadczenie jedności oraz wdzięczności”. Jedna z żon napisała, że dla niej modlitwa małżeńska to „prawdziwy kontakt z mężem”. Dla jednego z mężów najcenniejsza w modlitwie małżeńskiej jest:  „bliskość mojej żony, odczuwanie jej ciepła, miłości, duże wyciszenie wewnętrzne, odnoszę wrażenie że Bóg jest wśród nas”.

[37] Najcenniejsze w modlitwie małżeńskiej jest: „poczucie jedności, mamy te same cele”.

[38] Najcenniejsze w modlitwie małżeńskiej jest: „bliskość nas obojga i bliskość Boga” oraz „umocnienie więzi małżeńskiej, zawierzenie naszego małżeństwa i wierności małżeńskiej Bogu”, „dążenie do jedności z Bogiem i wspólna troska o małżeństwo, rodzinę”, „obecność Boga i żony”.

[39] „Wewnętrzna radość tego, że Bóg się uśmiecha, gdy nas widzi”.


BIBLIOGRAFIA

 

Descouvemont P.: Przewodnik po trudnościach życia małżeńskiego. Kraków: Wydawnictwo „M” 2000.

Guzewicz M.: Małżeństwo – tajemnica wielka. Rozważania o małżeństwie na podstawie wybranych fragmentów Pisma Świętego. Poznań: Inicjatywa Wydawnicza „Jerozolima” 2005.

Jan Paweł II.: Uczestnictwo świeckich w kapłaństwie Chrystusowym. Rzym 15.12.1993. OsRomPol 15:1994 nr 2 s. 48-49.

Jan Paweł II.: Uczyńcie z waszej rodziny kartę Ewangelii. Przesłanie Ojca Świętego Jana Pawła II na IV Światowe Spotkanie Rodzin w Manili. Manila 25.01.2003. OsRomPol 24:2003 nr 3 s. 13-14.

Klemens Aleksandryjski.: Kobierce zapisków filozoficznych dotyczących prawdziwej wiedzy. T. 1. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax” 1994.

Modlitwa małżonków. Domowy Kościół. Listy do wspólnot rodzinnych. Kraków 1976 nr 2. Wydanie zebrane. Kraków 2003 t. 2 s. 82-86.

Wawrzyszkiewicz S.: Małżeństwo drogą świętości. Duchowość małżeńska w doświadczeniu Equipes Notre-Dame. Kraków: Wydawnictwo Księży Sercanów 2005.

Zarembski Z.: Modlitwa w życiu rodziny w świetle adhortacji „Familiaris consortio”. „Ateneum Kapłańskie” 148:2007 nr 588 s. 267-277.

 

 

Duszpasterstwo Rodzin
Diecezji Pelplińskiej

Kuria Diecezjalna Pelplińska
Pokój 202
Ul. Biskupa Dominika 11
83-130 Pelplin

Więcej: kontakt

Tagi